10 oktober 2026. Twee lage noten kunnen voldoende zijn om een hele bioscoopzaal nerveus te maken. John Williams bewees het met Jaws. Maar dezelfde componist schreef ook de triomfantelijke muziek van Star Wars en de warme, bijna gewichtloze klanken van E.T. the Extra-Terrestrial.
John Williams filmmuziek: herkenbare thema’s die films groter maakten
John Williams, geboren in 1932, behoort tot de bekendste filmcomponisten. Zijn lange samenwerking met Steven Spielberg leverde muziek op voor onder meer Jaws (1975), Close Encounters of the Third Kind (1977), E.T. (1982), Jurassic Park (1993) en Schindler’s List (1993). Voor George Lucas schreef hij de muziek van de Star Wars-films.
Jaws: angst met nauwelijks een melodie
Het beroemde dreigingsthema uit Jaws bestaat in de kern uit twee afwisselende noten. Door herhaling en een toenemende intensiteit ontstaat spanning voordat de haai in beeld verschijnt. Williams liet daarmee horen hoe weinig materiaal een componist soms nodig heeft om een scène volledig te beheersen.
Star Wars bracht het grote orkest terug naar de bioscoop
Bij Star Wars (1977) koos Williams voor een uitgesproken symfonische aanpak. Het hoofdthema klinkt als een muzikale opening van een avontuur, terwijl personages en gebeurtenissen hun eigen herkenbare motieven krijgen. Denk aan de dreigende Imperial March uit The Empire Strikes Back (1980). De muziek is zo bekend geworden dat ze ook zonder filmbeelden onmiddellijk wordt herkend.
Van E.T. tot Harry Potter
In E.T. gebruikt Williams het orkest om verwondering en emotie te versterken. Bij Jurassic Park klinkt ontzag voor de dinosaurussen door in het grote hoofdthema. En met Hedwig’s Theme gaf hij de eerste Harry Potter-films een muzikale wereld vol magie en mysterie.
Williams won meerdere Academy Awards. De Academy of Motion Picture Arts and Sciences documenteert zijn nominaties en onderscheidingen.
Waarom filmmuziek ook zonder film indruk maakt
Het bijzondere aan Williams is dat zijn melodieën vaak zelfstandig kunnen bestaan. Een uitvoering door een symfonieorkest heeft geen projectiescherm nodig om herkenbaar te zijn. Wie houdt van de muzikale geschiedenis van de jaren tachtig, kan bij Happy Music Radio verder lezen over jaren 80 muziek en onze terugblik op de film Spetters.
Williams schreef geen achtergrondmuziek die toevallig bij beroemde films terechtkwam. Zijn thema’s zijn een deel van de manier waarop we die films onthouden.