TROS op 2 oktober 1966: het begin van een vertrouwde naam
TROS verschijnt op zondag 2 oktober 1966 voor het eerst op de Nederlandse radio en televisie. Vandaag is dat precies zestig jaar geleden. De aspirant-omroep moet zijn plaats in Hilversum nog verdienen. Voorzitter Joop Landré bedankt die avond de leden die het avontuur mogelijk hebben gemaakt.
Wie de eerste televisie-uitzending terugziet, ontmoet een omroep die zich nadrukkelijk komt voorstellen. Alles moet nog beginnen. De vertrouwdheid die de letters TROS later krijgen, ontbreekt vanzelfsprekend nog. Juist daarom is deze openingsavond zo aardig om terug te bekijken.
Patricia Paay in Een beetje vieren
Het eerste televisieprogramma heet Een beetje vieren. Karin Kraaykamp presenteert de uitzending, die ruim een uur duurt. Patricia Paay treedt op, maar de avond draait niet uitsluitend om haar. In het archief van Beeld & Geluid staat haar optreden tussen de andere programmaonderdelen beschreven.
Het Trio Louis van Dijk speelt en De Mounties verzorgen sketches. Ook maakt het publiek kennis met de toekomstige omroepster Mary Schuurman. Landré spreekt zijn dankwoord tegen het einde van de uitzending uit. Daarmee krijgt de start iets van een kennismakingsavond: dit zijn de mensen die straks bij u op televisie verschijnen.
Voor Paay is het een optreden vroeg in haar loopbaan. De Rotterdamse zangeres is dan zeventien jaar. Lang voordat televisie haar een bekende persoonlijkheid maakt, staat ze hier gewoon als zangeres voor de camera. Haar bijdrage past in een geschiedenis waarin Nederlandse artiesten via radio en televisie hun publiek bereiken.
Het avontuur begon op zee
De eerste uitzending is niet de oprichtingsdatum van de TROS. De Televisie Radio Omroep Stichting bestaat al sinds 4 november 1964. Haar voorgeschiedenis ligt bij Radio en TV Noordzee, die vanaf het REM-eiland uitzonden.
Volgens de geschiedenis van AVROTROS wilde de nieuwe omroep de populaire programmering van dat zeeavontuur aan land voortzetten. De uitzendingen vanaf het eiland hielden geen stand tegenover de overheidsmaatregelen. Binnen het publieke bestel kreeg het initiatief een vervolg.
Dat verklaart iets van de eigenzinnige positie van de TROS. De omroep wilde geen kerkelijke of politieke achterban vertegenwoordigen. Het publiek moest zich in de programma’s herkennen, zonder eerst bij een levensbeschouwelijke familie te hoeven horen.
Gezelligheid kreeg een omroepnaam
Later zou de TROS zich presenteren als de grootste familie van Nederland. Amusement kreeg ruim baan. Voorstanders vonden er ontspanning; critici zagen een omroep die te gemakkelijk naar de gunst van het publiek hengelde.
Die discussie kreeg zelfs een eigen woord: vertrossing. Andere Tijden beschrijft hoe andere omroepen vervolgens eveneens meer ruimte maakten voor spelshows en toegankelijk amusement. De nieuwkomer veranderde daarmee ook de concurrentie.
Wie de TROS alleen met gezelligheid vereenzelvigt, mist overigens een deel van haar geschiedenis. De omroep maakte ook actualiteitenprogramma’s. In de eerste uitzending zaten zelfs aankondigingen van teken- en schilderlessen. Vermaak en iets opsteken konden kennelijk prima op dezelfde avond.
Terug naar die eerste avond
De TROS ging in 2014 samen met de AVRO verder als AVROTROS. Toch blijven oude omroepnamen verbonden aan de programma’s waarmee mensen opgroeiden. Bij onze radiofragmenten van toen hoor je hoe snel een stem of aankondiging die herinneringen terugbrengt.
Voor deze verjaardag ligt het begin nog in het archief: Een beetje vieren, met Kraaykamp als gastvrouw en Paay tussen de optredende artiesten. Landré bedankt zijn leden. Van de tientallen jaren televisie die zullen volgen, hebben de kijkers op dat moment nog geen weet.