De zogeheten Bosnische piramides, met de Piramide van de Zon als bekendste voorbeeld, bevinden zich bij de stad Visoko in Bosnië en Herzegovina. Sinds de ontdekking in 2005 zorgen de heuvels voor aanhoudende controverse. Voorstanders spreken over een extreem oud bouwwerk, critici zien vooral natuurlijke geologische formaties.
Onder leiding van dr. Semir Osmanagić wordt gesteld dat het complex mogelijk tienduizenden jaren oud is. Metingen aan stalagmieten in de Ravne-tunnels worden daarbij vaak aangehaald. Radiokoolstofdateringen zouden wijzen op een ouderdom van meer dan 26.000 jaar, wat na correcties zou kunnen oplopen tot circa 32.000 jaar.
Wetenschap versus interpretatie
Geologen en archeologen blijven sceptisch. Volgens hen zijn de heuvels gevormd door natuurlijke processen zoals erosie en sedimentatie. Zij wijzen erop dat harde archeologische bewijzen ontbreken, zoals gereedschappen, inscripties of duidelijke stratigrafische lagen.
Osmanagić en zijn team houden echter vol dat de tunnels en heuvels deel uitmaken van één samenhangend systeem. Volgens hun interpretatie was er sprake van een prehistorische beschaving met geavanceerde kennis van bouwkunde en astronomie.
Ravne-tunnels en ondergrondse structuren
De Ravne-tunnels vormen een belangrijk onderdeel van het verhaal. Het netwerk bestaat uit lange gangen, kamers en smalle doorgangen met een stabiele temperatuur tussen 12 en 14 graden. Bezoekers kunnen delen van het stelsel bezichtigen en zelfs een 360-graden rondleiding volgen.
Binnen deze tunnels worden ook metingen verricht naar negatieve ionen. Volgens de stichting achter het project zouden concentraties zijn gemeten die veel hoger liggen dan in stedelijke gebieden. Wetenschappelijke bevestiging van gezondheidsclaims ontbreekt, maar de verhalen dragen bij aan de aantrekkingskracht.
Oriëntatie en vermeende precisie
Voorstanders wijzen op de exacte oriëntatie van de Piramide van de Zon. De structuur zou vrijwel perfect naar het noorden zijn uitgelijnd, met een minimale afwijking. Critici beschouwen dit als toeval binnen natuurlijke landschapsvorming.
De combinatie van symmetrie, oriëntatie en schaal voedt het debat. Als de structuren inderdaad door mensen zijn aangelegd, zou dat grote gevolgen hebben voor de bekende Europese geschiedenis.
Plaats binnen wereldgeschiedenis
Vergelijkingen worden vaak gemaakt met bekende piramides in Egypte, Mexico en Peru. De Piramide van de Zon bij Visoko zou zelfs hoger zijn dan die van Gizeh. Europa kent nauwelijks erkende bouwwerken van deze omvang uit de oudheid, wat de claims extra gevoelig maakt.
Toerisme en lokale economie
Ongeacht de wetenschappelijke discussie is de impact op Visoko duidelijk. Jaarlijks bezoeken duizenden mensen uit tientallen landen het gebied. Toerisme heeft gezorgd voor extra werkgelegenheid, accommodaties en internationale aandacht.
Kritiek blijft bestaan
Sceptische organisaties en media benadrukken dat het project vooral leunt op interpretatie en marketing. Zij waarschuwen voor het vermengen van toerisme, spiritualiteit en wetenschap zonder duidelijke scheiding.
Tegelijkertijd blijft de locatie onderzoekers, journalisten en bezoekers aantrekken. Het debat is daarmee nog lang niet afgesloten.
Mysterie of moderne mythe?
De Bosnische piramides bevinden zich op het snijvlak van archeologie, alternatieve geschiedenis en toeristische beleving. Voor sommigen zijn ze bewijs van een vergeten beschaving, voor anderen een voorbeeld van hoe verhalen groter worden dan feiten.
Wat vaststaat is dat Visoko een plek is geworden waar nieuwsgierigheid, controverse en economie samenkomen.
Florida Radio Rotterdam
Radio voor de 40 plusser
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam