Prince wist meer over de muziekindustrie dan veel mensen beseften. Zijn muziek ging over vrijheid, macht, technologie, seksualiteit en controle.
Prince Rogers Nelson was geen gewone muzikant. Hij was componist, producer, multi-instrumentalist en bovenal een artiest die zijn eigen regels wilde bepalen.
Zijn carrière werd daarom niet alleen gekenmerkt door wereldhits. Ook zijn strijd met de muziekindustrie werd legendarisch.
Vooral zijn conflict met Warner Bros. liet zien hoe ver hij wilde gaan voor artistieke vrijheid.
Prince zag muziek als meer dan entertainment
Wie Prince alleen kent van Purple Rain, mist een groot deel van het verhaal.
Zijn muziek combineerde funk, rock, pop, soul en R&B. Daardoor was hij nauwelijks in één hokje te plaatsen.
Dat paste precies bij zijn persoonlijkheid.
Prince wilde geen product zijn.
Hij wilde de maker blijven.
Op Happy Music Radio draait muziek die juist uit die periode afkomstig is. De jaren zeventig, tachtig en negentig leverden artiesten op die muziek opnieuw definieerden.
Prince hoorde daar zonder twijfel bij.
Luister bijvoorbeeld naar onze Florida Radio Nostalgie Top 100, waarin ook Purple Rain van Prince voorkomt.
De muziekindustrie als controlemechanisme?
Rond Prince zijn door de jaren heen veel theorieën ontstaan.
Sommige daarvan gaan aanzienlijk verder dan wat historisch aantoonbaar is.
Op internet wordt bijvoorbeeld beweerd dat Prince de muziekindustrie zag als een systeem waarin muziek, technologie en algoritmes werden gebruikt om emoties en gedrag te beïnvloeden.
Daarbij verschijnen termen als predictive programming, “frequency warfare” en zelfs “archonic assimilation”.
Voor die specifieke beweringen bestaat geen betrouwbaar bewijs.
Toch is er een interessante werkelijkheid die daaronder ligt.
Prince waarschuwde namelijk daadwerkelijk voor de invloed van technologie en de veranderende muziekindustrie.
Dat maakt zijn verhaal juist interessant zonder dat er een geheime elite voor nodig is.
Prince en zijn strijd tegen Warner Bros.
Prince had een bijzonder moeizame relatie met Warner Bros.
Hij vond dat zijn contract hem te weinig controle gaf over zijn eigen muziek.
In 1993 ging hij daarom een stap verder.
Hij veranderde zijn artiestennaam in een onuitspreekbaar symbool.
Voor veel mensen werd hij daardoor simpelweg The Artist Formerly Known as Prince.
De boodschap was duidelijk.
Prince wilde niet langer afhankelijk zijn van een platenmaatschappij die bepaalde hoeveel muziek hij mocht uitbrengen.
Hij schreef zelfs het woord “slave” op zijn gezicht tijdens optredens.
Dat was geen marketingtruc zonder betekenis.
Het was een publieke aanval op de machtsverhoudingen binnen de muziekindustrie.
Technologie maakte Prince wantrouwig
Prince had bovendien een opvallend ingewikkelde verhouding met het internet.
In interviews waarschuwde hij voor de manier waarop technologie de menselijke ervaring kon veranderen.
Hij verwees daarbij onder meer naar The Matrix en sprak over een mogelijke “war for the soul”.
Zijn kritiek werd later nog scherper.
Prince vond dat internetbedrijven en streamingdiensten artiesten onvoldoende betaalden.
In 2010 verklaarde hij zelfs dat het internet voor hem grotendeels voorbij was.
Dat klinkt tegenwoordig bijna vreemd.
In een tijd waarin iedere artiest afhankelijk lijkt van Spotify, YouTube, TikTok en sociale media, was Prince juist iemand die vroeg begreep dat technologie ook macht betekent.
Muziek, algoritmes en menselijke emoties
Daar zit misschien het interessantste deel van het verhaal.
Muziek beïnvloedt emoties.
Dat is geen geheim complot.
Tempo, ritme, harmonie, melodie en herhaling kunnen allemaal invloed hebben op hoe mensen muziek ervaren.
Moderne digitale technologie maakt het bovendien mogelijk om luistergedrag op enorme schaal te analyseren.
Algoritmes kunnen voorspellen welke nummers iemand waarschijnlijk interessant vindt.
Daarmee ontstaat een merkwaardige ontwikkeling.
Vroeger bepaalde een dj grotendeels wat je hoorde.
Daarna kreeg de platenmaatschappij steeds meer invloed.
Tegenwoordig bepaalt een algoritme mede welke muziek überhaupt onder jouw aandacht komt.
Dat is geen sciencefiction.
Het is de digitale muziekindustrie.
Prince liep liever vóór de technologie uit
Prince had daardoor iets vooruitziends.
Hij wilde controle houden over zijn muziek.
Hij wilde niet dat zijn werk uitsluitend als digitaal product werd behandeld.
Ook wilde hij niet dat technologie automatisch bepaalde hoe artiesten hun publiek bereikten.
Dat maakt zijn kritiek vandaag opnieuw relevant.
Onze geschiedenis van synthesizers en synthpop laat precies zien hoe technologie de muziekwereld veranderde.
Synthesizers veranderden het geluid.
De videoclip veranderde de presentatie.
De cd veranderde de distributie.
Internet veranderde de toegang.
Streaming veranderde vervolgens het hele verdienmodel.
Prince zag die ontwikkeling al vroeg aankomen.
Paisley Park was meer dan een studio
Paisley Park werd door Prince gebouwd als creatieve wereld.
Het complex in Chanhassen, Minnesota, was studio, werkplek en productieomgeving.
Daar kon Prince muziek opnemen, produceren en ontwikkelen zonder voortdurend afhankelijk te zijn van traditionele studio’s.
Dat paste perfect bij zijn streven naar onafhankelijkheid.
Paisley Park was daarmee niet alleen een indrukwekkend gebouw.
Het was vooral een verklaring.
Dit is mijn muziek. Dit is mijn omgeving. Dit zijn mijn regels.
Dat principe verklaart misschien beter waarom Prince zo vaak botste met de muziekindustrie.
Was Prince daarom slachtoffer van een groter systeem?
Daar wordt het verhaal ingewikkelder.
Sommige theorieën stellen dat Prince vanwege zijn strijd tegen de muziekindustrie bewust werd uitgeschakeld.
Die bewering is nooit overtuigend bewezen.
Prince overleed op 21 april 2016, op 57-jarige leeftijd.
Ook wordt soms beweerd dat hij 50 was. Dat klopt niet.
Prince werd geboren op 7 juni 1958 en was bij zijn overlijden 57 jaar.
Volgens de officiële bevindingen overleed hij aan een accidentele fentanylintoxicatie.
Dat betekent niet dat iedere vraag rond zijn overlijden daarmee automatisch verdwijnt.
Het betekent wel dat een bewering over moord bewijs nodig heeft.
Dat bewijs ontbreekt.
Een mysterieuze dood is nog geen bewijs voor een moord.
De echte tragedie
Misschien is het werkelijke verhaal daardoor juist veel interessanter.
Prince had jarenlang gevochten voor controle.
Over zijn muziek.
Over zijn naam.
Over zijn contracten.
Over technologie.
Over zijn zakelijke positie.
Over de manier waarop artiesten werden behandeld.
En vervolgens overleed hij veel te jong.
Dat gegeven is tragisch genoeg.
Daar hoeft geen geheim genootschap bij verzonnen te worden.
Prince was zijn tijd vaak vooruit
Prince begreep iets wat veel artiesten pas veel later ontdekten.
Muziek is niet alleen een creatief product.
Het is ook een industrie.
Daarachter zitten contracten, rechten, distributie, marketing, technologie en geld.
Wie daar geen controle over heeft, kan uiteindelijk controle over zijn eigen werk verliezen.
Prince accepteerde dat niet.
Zijn strijd met Warner Bros. werd daardoor onderdeel van zijn muzikale nalatenschap.
Zijn naam veranderde.
Zijn uiterlijk veranderde.
Zijn muziek veranderde.
Maar één principe bleef hetzelfde:
Prince wilde Prince blijven.
Zijn muziek blijft leven
Dat is uiteindelijk wat telt.
Niet iedere theorie over frequenties.
Niet iedere internetclaim over elites.
Niet iedere speculatie over algoritmes.
De muziek zelf heeft de tand des tijds doorstaan.
Purple Rain, When Doves Cry, Kiss, 1999, Raspberry Beret en talloze andere nummers behoren inmiddels tot de geschiedenis van de popmuziek.
Wie houdt van de muziek uit de jaren tachtig, vindt bij Back to the 80’s op Florida Radio precies die periode terug.
Ook onze Nostalgie Top 100 brengt de grote klassiekers uit die gouden muziekperiode samen.
En voor wie vooral van soul, funk en pop houdt, is Night Grooves een logische plek om verder te luisteren.
Prince: geen slachtoffer van een theorie, maar een artiest die controle eiste
Prince hoeft niet tot slachtoffer van een geheim systeem te worden gemaakt om indrukwekkend te zijn.
Zijn echte strijd was al bijzonder genoeg.
Hij vocht tegen contracten.
Hij vocht tegen platenmaatschappijen.
Hij vocht tegen de veranderende muziekindustrie.
En hij waarschuwde voor technologie voordat streaming het dagelijks leven van iedere muzikant zou bepalen.
Daarom blijft Prince relevant.
Niet omdat bewezen is dat hij een geheime oorlog tegen “archonische algoritmes” voerde.
Daarvoor ontbreekt het bewijs.
Hij blijft relevant omdat hij vroeg begreep dat muziek ook macht betekent.
Wie bepaalt welke muziek wordt gemaakt?
Wie bezit de rechten?
Wie bepaalt wat mensen te horen krijgen?
En wie verdient uiteindelijk aan het creatieve werk?
Dat zijn nog altijd actuele vragen.
Misschien was Prince helemaal geen man die een geheim algoritmisch systeem had ontmaskerd.
Misschien was hij iets veel interessanters:
een artiest die weigerde zich als een product te laten behandelen.
En dat is, jarenlater, nog steeds een behoorlijk krachtig statement.