MTV muziek: hoe één tv-zender de muziekindustrie voorgoed veranderde
MTV muziek veranderde vanaf 1981 de manier waarop artiesten hits scoorden. Een goed nummer was niet langer voldoende. Plotseling telden videoclips, kleding, choreografie, uitstraling en een herkenbaar beeld bijna net zo zwaar mee.
De zender maakte muziek visueel en hielp sterren als Michael Jackson, Madonna, Prince en Duran Duran wereldwijd groter worden. De jaren tachtig kregen daardoor niet alleen een eigen geluid, maar ook een beeldtaal die nog altijd onmiddellijk herkenbaar is.
MTV muziek maakte van videoclips een essentieel onderdeel van popcultuur
MTV begon op 1 augustus 1981
Music Television ging in de Verenigde Staten van start met een eenvoudig idee: voortdurend muziekvideo’s uitzenden. De eerste clip was toepasselijk Video Killed the Radio Star van The Buggles.
Radio verdween uiteraard niet. Het kreeg er alleen een buitengewoon luidruchtige televisiecollega bij.
Videoclips werden belangrijker dan ooit
Muziekvideo’s bestonden al vóór MTV, maar de nieuwe zender creëerde een permanent podium. Platenmaatschappijen begonnen grotere budgetten uit te trekken voor clips die singles en albums moesten verkopen.
Beeld werd daarmee onderdeel van de identiteit van een artiest.
Michael Jackson veranderde de schaal van de videoclip
Michael Jackson maakte van muziekvideo’s complete producties met choreografie, verhaal en filmische ambitie. Billie Jean, Beat It en vooral Thriller lieten zien hoe groot het medium kon worden.
De clips werden culturele gebeurtenissen in plaats van simpele promotiefilmpjes.
Madonna begreep de kracht van beeld
Madonna gebruikte videoclips om muziek, mode en provocatie samen te brengen. Haar visuele identiteit veranderde voortdurend en werd een belangrijk onderdeel van haar carrière.
Daarmee werd duidelijk dat Popmuziek in het MTV-tijdperk veel meer omvatte dan alleen de opname zelf.
Britse bands profiteerden van de nieuwe muziekzender
Duran Duran, Culture Club, Eurythmics, The Human League en andere Britse acts hadden vroeg opvallende video’s beschikbaar. Dat gaf ze een sterke positie toen MTV dringend veel beeldmateriaal nodig had.
De ontwikkeling viel samen met de opkomst van New Wave en Synthpop.
Synthesizers en MTV pasten opvallend goed bij elkaar
Elektronische pop had een moderne uitstraling die zich uitstekend leende voor futuristische videoclips. Synthesizers, neon, grafische effecten en experimentele mode werden kenmerken van het decennium.
Meer over die technische verandering lees je in Waarom synthesizers de jaren 80 veranderden.
Rockbands werden wereldwijde televisiesterren
Ook Rockmuziek profiteerde. Bands als Bon Jovi, Def Leppard en Van Halen konden hun uitstraling en livesfeer rechtstreeks bij miljoenen kijkers brengen.
De videoclip werd daarmee een extra podium naast radio, platen en concerten.
Prince combineerde muziek en visuele identiteit
Prince gebruikte film, videoclips, kleding en podiumuitstraling als onderdeel van één artistiek geheel. Zijn werk paste daardoor perfect in een tijd waarin muziek steeds visueler werd.
Meer over zijn controle over muziek en carrière staat in ons artikel over Prince en de muziekindustrie.
Dance Classics kregen een groter publiek
Dansmuziek was niet langer alleen afhankelijk van clubs en radio. Videoclips gaven artiesten een gezicht en brachten dansbare producties naar huiskamers.
Veel muziek uit die periode leeft nu voort binnen onze Dance Classics.
MTV kreeg ook kritiek
De nadruk op uiterlijk en dure videoproducties riep kritiek op. Niet iedere sterke muzikant beschikte over het imago of budget dat goed werkte op televisie.
Daarnaast kreeg MTV in de beginjaren stevige kritiek vanwege de beperkte aanwezigheid van zwarte artiesten. De doorbraak van onder anderen Michael Jackson speelde een belangrijke rol in het veranderen van die programmering.
MTV Europe bereikte Nederlandse kijkers
Vanaf 1987 kreeg Europa een eigen MTV-zender. Daarmee konden Nederlandse kijkers veel internationale videoclips rechtstreeks volgen.
Radio en televisie versterkten elkaar: een clip zorgde voor bekendheid, waarna hetzelfde nummer vaker op radio en in platenzaken opdook.
In de jaren 90 werd MTV steeds meer entertainment
Later kwamen naast videoclips steeds meer programma’s, reality-tv en entertainmentformats op de zender. Voor muziekliefhebbers werd de onafgebroken stroom clips daardoor minder vanzelfsprekend.
De manier waarop muziekvideo’s werden bekeken zou vervolgens opnieuw veranderen door internet.
YouTube nam een deel van de rol over
Online video maakte wachten op een specifieke clip overbodig. Kijkers konden zelf bepalen wat ze wanneer wilden zien.
Toch bleef het basisidee van MTV bestaan: muziek wordt niet alleen gehoord, maar ook bekeken en gedeeld.
De jaren 80 blijven onlosmakelijk verbonden met MTV
Voor veel liefhebbers horen de iconische clips bij dezelfde herinnering als de platen zelf. Op onze 80’s muziek radio komt dat decennium muzikaal opnieuw samen.
Op Florida Radio hoeven artiesten gelukkig niet eerst een videoclip van een half miljoen te maken voordat we een goede plaat draaien. Soms is vooruitgang verrassend eenvoudig.